Η Wikipedia χρησιμοποιείται σχεδόν από κάθε μεγάλο μοντέλο AI για εκπαίδευση, και την ίδια στιγμή χάνει επισκέπτες εξαιτίας τους. Αυτή η αντίφαση βρίσκεται πίσω από τη νέα παρέμβαση του Wikimedia Foundation, του μη κερδοσκοπικού οργανισμού που διαχειρίζεται την εγκυκλοπαίδεια, σε μια από τις μεγάλες δίκες για τα πνευματικά δικαιώματα στην AI.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του The Verge, ο οργανισμός κατέθεσε την Παρασκευή υπόμνημα amicus brief, δηλαδή γνώμη τρίτου που δεν είναι διάδικος, στις υποθέσεις όπου εκδότες όπως οι New York Times έχουν στραφεί κατά της OpenAI και της Microsoft. Δεν στηρίζει καμία πλευρά. Θεωρεί ότι και οι δύο ζητούν υπερβολικά απλουστευμένη εφαρμογή της «θεμιτής χρήσης» (fair use), της αρχής που επιτρέπει υπό όρους τη χρήση προστατευμένων έργων χωρίς άδεια.
Εκπαίδευση ναι, αντιγραφή στις απαντήσεις όχι
Η πρόταση του Wikimedia χωρίζει δύο πράγματα. Η συλλογή περιεχομένου από ιστοσελίδες δεν θα έπρεπε να θεωρείται παραβίαση. Η προεκπαίδευση μοντέλων χωρίς άδεια θα έπρεπε να είναι θεμιτή χρήση, εφόσον το αποτέλεσμα προσφέρει «κάτι νέο και διαφορετικό» από τις αρχικές πηγές.
Αν όμως ένα μοντέλο ανακτά αντίγραφα υλικού για να απαντήσει σε ερώτηση και τα παραδίδει στον χρήστη «αντικαθιστώντας την ενασχόληση των αναγνωστών» με τα πρωτότυπα, τότε χρειάζεται άδεια. Εκεί το αποτέλεσμα απλώς υποκαθιστά το έργο και δεν το μετασχηματίζει αρκετά.
Τι φοβάται το Wikimedia από κάθε πλευρά
Μια νίκη των εκδοτών χωρίς αποχρώσεις θα μπορούσε, κατά το Wikimedia, να αφήσει τους κατόχους δικαιωμάτων να «φυλάνε τις πύλες» ακόμη και σε καινοτόμες χρήσεις. Μια νίκη των εταιρειών AI θα ήταν «πράσινο φως» για να αγνοούνται οι όροι αδειοδότησης και να κατακερματίζεται η ροή γνώσης ανάμεσα σε συγγραφείς και κοινό.
Το ίδιο το Wikimedia έχει και προσωπικό συμφέρον από τα δύο άκρα. Τα μοντέλα το βοηθούν: εντοπίζουν βανδαλισμούς, παραβιάσεις πνευματικών δικαιωμάτων και διαρροές προσωπικών στοιχείων, και βρίσκουν άρθρα που χρειάζονται βελτίωση. Από την άλλη, υπηρεσίες όπως το ChatGPT αναπαράγουν κείμενα με άδεια Creative Commons χωρίς να τηρούν τους όρους της, κατά τον οργανισμό. Η άδεια απαιτεί αναφορά στην πηγή και να μένει υπό την ίδια άδεια κάθε παράγωγο έργο.
Τι λένε οι εταιρείες
Οι New York Times υποστηρίζουν ευρύτερο ορισμό της θεμιτής χρήσης υπέρ των δικαιωμάτων τους και κατηγορούν την OpenAI ότι αντέγραψε τον ιστότοπό τους για να φτιάξει σύνολα δεδομένων εκπαίδευσης. Η OpenAI και η Microsoft απαντούν ότι η χρήση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων είναι θεμιτή. Η OpenAI έχει πει ότι η αναπαραγωγή έργων είναι «σπάνιο σφάλμα». Η Microsoft ανέφερε σε κατάθεση τον Σεπτέμβριο ότι ανάλυση ειδικών έδειξε πως το Copilot σπάνια αναπαράγει ολόκληρες προτάσεις από ειδησεογραφικό υλικό.
«Η προσπάθεια επέκτασης της πρόσβασης στη γνώση μέσω AI είναι ισχυρός στόχος, αλλά πρέπει να σέβεται τους ανθρώπους, τους συνεισφέροντες και τις κοινότητες που κάνουν δυνατή την αξιόπιστη γνώση», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος του Wikimedia, Bernadette Meehan.
Πηγή: The Verge
